Behendig beweeg ik m’n telefoon door de lucht, ik probeer de druppels te ontwijken die van m’n gezicht afvallen. Het touchscreen van mijn telefoon is onwerkbaar met een druppel op het scherm. Ik slenter door de straten van Kolkata, het is bloedheet.

De meute op straat beweegt zich van schaduw naar schaduw, iedereen sleept zichzelf vooruit. Helaas staat de zon pal boven de stad en is zelfs je eigen vertrouwde silhouet gereduceerd tot een zwarte ovale vlek om je voeten.

Volgens Google – de alleswetende verteller van onze eeuw – is het nu 43 graden. Kleine letters vertellen daar nog bij dat de gevoelstemperatuur twaalf graden hoger ligt. De hitte is zo ernstig dat kwaliteitskranten in Nederland zich gedwongen voelen om zich met de situatie te bemoeien.

Ik houd van de zon en op het jaarlijkse akkefietje met de verbrande neus na, houdt de zon ook van mij. Overal om je heen worden de mensen mooier en iedereen doet plotseling gezellig. In de lente en zomer wordt er geleefd, in de herfst en winter wordt er overleefd.

In de meeste delen van India is het altijd zomer, veel beter kon ik het dus niet treffen. Kort na mijn aankomst in maart verruilde ik mijn melkwitte huid langzaam in voor een bronzen pantser, de overdosis vitaliteit kreeg ik er gratis bij. Het zweten nam ik voor lief en het blauwe flesje Nivea zonnebrandcrème ging overal mee naartoe. Nu zijn we 70 dagen verder en ik realiseer me nu goed dat dit geen Nederlandse zomer is, laten we het op een vergissinkje houden. Als ik mijzelf nu in de spiegel bekijk, moet ik vaststellen dat het eerder genoemde pantser het nooit veel verder heeft geschopt dan een vage beige tint en vertellen mijn ingevallen ogen dat ik me absoluut niet op een Grieks vakantie-eiland bevind.

Hier in India dus geen rokjesdag of zwoele zomeravonden met teveel wijn en tongzoenen. Nee, dit is een andere zomer. De zon heeft me hier wat dat betreft klein gekregen en ik ben verworden tot niets meer dan een vies plakkerig stuk vlees gehuld in kleffe kleding. Samen met alle anderen strompel ik langzaam vooruit in het chaotische landschap van een Indiase miljoenen stad.

Maar toch moet ik lachen om de situatie, simpelweg omdat dit weer werkelijk voor niemand meer leuk is. In dit verhaal speel ik de rol van de rijke toerist die in al zijn naïviteit de eeuwige zon kwam op zoeken. Maar in ditzelfde verhaal figureren ook oude arme mensen die gedwongen zijn om buiten te blijven werken. Waar ik relativeer en lach, begeven zij het door de gevolgen van een zonnesteek of uitdroging. En ten midden van dit alles heb je ook nog de de waterpomp, die doet de hele dag niks anders dan ja-knikken.

Een enkeling van jullie was trouwens wat ongerust, maar ik ga nog goed in dit weer. Het kost een paar flessen water en een drie dagelijkse douche, maar aan het einde van de dag ben ik de hitte alweer bijna vergeten. Ik moet ook toegeven: met het nare vooruitzicht van een leven lang overleven in de Nederlandse druilerigheid wandel ik nu nog graag met een glimlach onder de schitterende Indiase zon.

Op moment van schrijven ben ik al 10 dagen in Kolkata, maar ik heb het gevoel hier nog lang niet klaar te zijn. Vervelen is hier onmogelijk, ik ben genoodzaakt ’s nachts te schrijven omdat de stad overdag te hard aan me trekt. Ik heb veel interessante mensen ontmoet en op iedere hoek word ik opnieuw verrast door iets absurds of iets onbekends. Ik kwam vanuit Chennai, het lelijke eendje van de vier grote steden. Kolkata is de armste. En met Mumbai en Delhi heb ik nog niet goed kennisgemaakt.

Kolkata is overladen met misdeelde mensen omdat het een goedkope stad is om in te leven. Om die reden blijven de armen, want men slaapt hier gratis op straat en kan eten voor minder dan vijftig euro cent per dag. Maar de ongelijkheid is soms groot en hard. Zo moest ik vorige week voorzichtig om de slapende daklozen heen stappen om bij de discotheek aan te komen. Daarbinnen betaalde ik vervolgens tien euro voor een flesje Heineken.

Onafhankelijk India is nu rijker dan ooit. Haar nieuwe president reist alle vermogende landen af om de banden aan te halen en de economische groei te verzekeren. Een aantal profiteert hiervan en zij vormen de groeiende middenklasse. De auto is hun trofee en zo maken tweewielers langzaam plaats voor grote wagens. Maar in India zijn de straten vaak nog smal en de bochten hoekig. Het verkeer staat al vroeg in de ochtend vast en vormt een steeds grotere prop die zich op geen enkele manier door de antieke straten kan drukken. Maar iedere dag komen er meer auto’s bij en India is nu al het land met de meest vervuilde steden ter wereld. Het is een simpel te bevatten maar tekenend voorbeeld dat laat zien hoe een land dat zo graag verder wilt komen door grote bijna onoplosbare obstakels wordt gehinderd.

Er wonen hier over een paar jaar meer mensen dan in China en zoals ik al schreef wordt het land beschouwd als een economische grootmacht. Maar dat is niet het hele verhaal. Want tegelijkertijd blijft het grootste deel van de Indiase bevolking zo arm dat de regering zich genoodzaakt voelt om haar eigen armoedegrens te hanteren. Nemen we de gangbare grens van de Wereldbank dan tellen we 400 miljoen mensen die het moeten doen met minder dan 1 euro per dag. We weten allemaal dat Afrika arm is, maar realiseer je ook dat in India minstens één vierde van de allerarmste mensen in de wereld leven.

Deze armoede is overal om me heen, maar in een stad zoals Kolkata zijn de contrasten nog treffender en grootser. Als ik een kunstgalerie in loop staat de airconditioning zo hard aan dat het zweet terug m’n huid in kruipt, ik begeef me plotseling in een andere wereld. Maar 15 meter verderop poept een kind op straat en plunderen zwerfhonden een berg afval. Hier in Kolkata staan dikke BMW’s voor het stoplicht met daarnaast houten karren, welke  worden voortgetrokken door oude mannen in plaats van paarden. Deze ‘handkar rikshaws’ zijn overal in het land verboden behalve in deze West-Bengaalse stad. Waar de man in zijn BMW ’s avonds van kantoor naar huis rijdt, slaapt de ander op de grond voor zijn kar in een zijstraat van het centrum. Los van het gegeven dat de rijke man een BMW heeft gekocht, kan ik hem niets kwalijk nemen. En met een overdreven medelijden met de arme man zou ik zijn hele bestaan verloochenen.

Het is lastig en als je iemand duidelijk wilt maken dat het leven oneerlijk is, zit je hier zeker goed. Maar ik ben heel eerlijk als ik jullie vertel dat het me allemaal verdomd weinig doet. Dat verbaast me en ergens ben ik hier ook wel van geschrokken.

Ik sta namelijk bekend als een empathisch zorgzaam konijn die in zijn leven veel te vaak ‘lief’ is genoemd door lekkere wijven, iets dat trouwens heel naar is om van hen te horen maar dat even terzijde. Het verbaast me dat ik tijdens deze reis nog niet één keer aangeslagen terug ben gekomen in mijn hotel. Misschien ben ik afgevlakt door de vele indrukken of kijk ik wel maar zie ik het niet. Ik weet de reden niet, maar ik heb een vermoeden dat al die journaals, kranten en gemene maar realistische romans mij iets hebben geleerd over de onvermijdelijke ongelijkheid in onze wereld. Wie zal het zeggen.

Het was trouwens niet alleen de week van de hitte en armoe, nee het was ook de week van de on-ethische foto. Ik draag mijn Olympus systeemcamera nu al negen weken onafgebroken bij me en zowel zij als ik hadden zin in iets nieuws. Het werden walgelijke foto’s van kraaien die een volwassen rat open scheuren tot rauwe beelden van twintigjarige heroïne junks in een afgedankt badhuis. Ze lieten het toe en vol onbegrip ging ik aan de slag.

Toen ik op een middag langzaam de stad aan het verkennen was heb ik straatarme meisjes wat roepies gegeven om ze te mogen fotograferen. Geld geef ik hen normaal nooit omdat zij al hun bij elkaar gesprokkelde centen moeten afstaan aan de ‘bedel pooier’ van de wijk. Maar deze meisjes leken nog armer dan de anderen en de oudste droeg een aapje op haar schouder. Het alleen maar aanschouwen was voor mij niet genoeg, uit egoïsme wilde ik het ook met mijn camera vastleggen. Het voelde alsof ik een euro betaalde voor een freakshow. Ik had het gevoel dat de hele straat afkeurend naar me keek.

Sinds mijn vertrek uit Leiden heb ik al duizenden foto’s gemaakt en ik ben een beetje gedetoniseerd. Dat is vakjargon voor niets anders dan dat de beelden me steeds minder kunnen boeien. Goede fotografie is kunst, ik maak alleen wat plaatjes van interessante dingen om me heen. Op deze wijze fotografeer ik al jaren maar de echte waarde ervan ontgaat me steeds meer en meer.

Maar toen! Als een engel uit de hemel was daar plotseling Peter. Dat is geen goede naam voor een engel en het wordt nog zotter als ik vertel dat hij een 43-jarige Brabander is met een grote grijze baard. Ik ontmoette Peter op een Couchsurf meeting hier in de stad en het klikte vrijwel direct. Lieve lezers, Peter is een professionele fotograaf.

Al pratende moest ik vliegensvlug een win-win situatie verzinnen zodat hij me mee zou nemen om een dag samen foto’s te maken. Al snel bleek dat mijn gezelligheid genoeg was en zo heeft Peter me langzaam maar vol overtuiging uit mijn fotografie dip getrokken.

Het regime was streng, zo stond ik de dag na onze eerste ontmoeting om 04:30 bij hem voor het hotel. Vanaf daar gleden we lui over de straten van Kolkata in een luxueuze taxi met airconditioning en fatsoenlijke vering. Ik wist toen nog niet dat dit het laatste beetje luxe van de dag was. We waren op weg naar de Princess Ghat, een heilige plek aan de grote rivier die afstamt van de Ganges.

We begonnen met de Kushti, worstelaars die elkaar al eeuwenlang te lijf gaan in een vierkante arena gevuld met droge aarde. Als ik de vergeelde pamfletten met prijzen en de stevige handdruken mag geloven waren ze loeisterk. Het strenge trainingsregime begint al op kinderleeftijd en met speciale dieeten en oefeningen was de sport een kunst op zich. Met een vacht van aarde en met zichtbare trots toonden de mannen hun levenswerk. De Kushti’s worstelen uit eerbetoon voor Hanuman, de aapgod. Het was een imposant schouwspel.

In de uren die volgden lieten we ons verdwalen in smalle steegjes en belandden we steeds maar weer op bijzondere en vaak heilige plekken. Religie speelt nog steeds een grote rol in het hedendaagse India en het Hindoeisme heeft iets mystieks en de uitingen van het geloof zijn vaak ontzettend fotogeniek. Al spelend met het licht probeerde ik sterke portretten te maken en ik spiegelde en volgde de fotograaf uit Brabant zo goed als ik kon. Dichterbij komen, dat is een les die ik die dag in ieder geval heb geleerd.

Überhaupt is India een ideaal land voor de fotograaf. Met 1.2 miljard mensen bestaat er niet zoiets als privacy en de pastelkleuren zorgen voor de mooiste composities. Ik vind de Indiase mensen mooie karakteristieke koppen hebben en ze staan keer op keer goed op de foto. Ik ben niet de enige met die overtuiging: Steve McCurry is de man van het wereldberoemde portret van het Afghaanse meisje met groene ogen, McCurry is in zijn leven 89 keer in India geweest!

Maar het hoeft niet allemaal evenveel schoonheid te hebben, in tegendeel. Voordat ik het besefte bevond ik me in een afgedankt pand bij de rivier. Het licht viel prachtig op de betegelde muur en hetgeen wat zich binnen bevond onttrok zich van de harde middagzon. Maar toen ik verder liep zag ik flessen whisky staan en slapende mannen liggen op de betonnen vensterbank. Diegene die wakker waren concentreerde zich op een stuk aluminiumfolie en een zojuist ontstoken lucifer. Pas kort daarna besefte ik dat ik vol bewondering naar heroïne verslaafde jongens aan het kijken was. Ik stond een paar meter van ze af maar ze gebaarde me nog dichterbij. Deze jongens moeten niet veel ouder zijn geweest dan ik en ze keken me lachend aan. Ik was zelfs hier welkom en ik heb minutenlang gekeken en aanschouwd wat zich daar afspeelde. Ze gaven zich over aan de hard drugs en ze leken zich niet te schamen voor hun lot. Gelijk hebben ze, en het is dat ik meer van kauwgom hou want anders had ik misschien wel meegedaan.

Verbaasd en misschien zelfs wat verwilderd stond ik weer buiten. De zon stond inmiddels op haar hoogste punt en we sloten onze dag af met een wandeling over het treinspoor. Plotseling bevonden we ons in een dorp opgebouwd langs de rails. Het was een sloppenwijk die zich tot in oneindigheid uitstrekte langs de enkele spoorlijn. Ik voelde me hier niet geheel op mijn gemak. Het leven was voor deze mensen heel gewoon en ik was bezig deze voor hen doodnormale dingen vast te leggen met een camera van bijna 950 euro. Dit is grofweg drie keer het jaarsalaris van een gemiddelde inwoner uit de sloppen. Maar ook hier lachten de mensen naar me en na een klein uur was het medelijden me ontglipt.

Soms hoorde je uit het niets een zware en logge toeter. Op dat moment schoten de bewoners hun geïmproviseerde huizen in en maakte iedereen plaats voor het reusachtige gevaarte van een trein. Het was een continue cyclus die hier even goed thuis hoorde als de heilige Hindoes en de spelende kinderen.

Tijdens de tocht terug naar de doorgaande weg vond ik het kersje op de taart. Het was waarschijnlijk al de meest productieve dag geweest van mijn amateuristische fotografie carrière, maar dit werd bij het volgende aanzicht voorgoed bevestigd. Daar midden op het dampende asfalt werd een rat opengereten door een zwerm zwarte kraaien, het was de natuur in de stad op haar best!

De dagen die volgden keken Peter en ik naar foto documentaires en bracht hij me wat kneepjes van het vak bij. Ik kamp met de karaktertrek dat ik hetgeen wat ik doe per se goed wil doen, iets wat met fotografie moeilijk voor me is. Natuurlijk weet ik dat mijn foto’s beter zijn dan degene die je zusje met haar iPhone maakt, maar écht goed is het nog lang niet. Peter raadde me aan om me meer te concentreren in een niche, zoals straatfotografie of portretfotografie. Tevens raadde hij me aan om top fotografen te bestuderen om zo al die technieken en inzichten te internaliseren; om ze me helemaal eigen te maken. Maar hij zei ook dat ik vooral plezier moest hebben. Dat laatste is een dooddoener, maar daarom niet minder waar.

Het is nu half twee ’s middags. Ik heb behoefte om even alleen te zijn, weg van de Indiase drukte en chaos. Dit is in India soms makkelijker dan het lijkt. In het grote stadspark zie ik elf lege bankjes in een lange rij naast elkaar staan. Ze staan vol in de zon en niemand voelt ook maar een beetje de behoefte om er op te gaan zitten, niemand behalve deze Nederlander. Nieuwsgierige ogen schuilend onder de paar bomen in de verte kijken me vreemd aan. Maar ik weet zeker dat ze nooit hun beschutte plek zullen verlaten om toenadering te zoeken. Ik stop wat muziek in m’n oren en ik waan me even weg uit de drukte. Ik heb hier vrienden gemaakt, met 80 000 anderen de IPL cricket finale beleefd maar ik heb mezelf vooral thuis gevoeld in Kolkata. Hier op dat bankje bedenk ik me dat het tijd is voor iets nieuws.

Mijn ticket is geboekt en ik vertrek morgen naar één van ’s werelds meest excentrieke steden. Ik ga naar Varanasi!

Jullie hebben gestemd en gekozen! Ik ben druk in de weer met een verhaal over de begeerte, het versieren en de kwelling.